ecololia

                  چند ملاحظه در باب پرسش از ترم های یونانی

      می خواهیم به عنوان پرسش راهنما بپرسیم که arete ( فضیلت) یونانی با همه ی گستردگی 

  درجغرافیای فکری و ادبی یونانی چیست؟ بر آمده از کجاست؟ و خنده دار تر آنکه آیا ما در زبان فارسی

  توانایی فهم و ترجمهآن را داریم؟ می خواهیم نشان دهیم دنیای اسلامی و سامی ناتوان بود

(هست؟)  از ورود به زیستجهان هلنی و از پشت شیشه ی آن جز کاریکاتوری از یونان هومری ـ هزیودی

دیده نشد.

اما پرسش راهنما را می شکنیم به زیر پرسش هایی ریزتر که اولین آن چیزی نیست جز این که :

arete یا همان فضیلت ترجمه شده به فارسی ( که البته یکی از نتایج سخن ما اینست که ترجمه گمراه

کننده ایست) مفهومی است شهری یا روستایی؟ می دانید که پاسخ به این پرسش فقط نیاز به بررسی

تاریخ دارد در صورتی که منابع تاریخی مجاب کننده می بودند حال آنکه منابع علی رغم زیاد بودن

"کامل"نیستند و ما در بررسی آنها به چیزهای دیگری هم محتاجیم  به عنوان مکمل که در ادامه خواهیم

گفت از آنها مفصلتر (مثلن زبانشناسی).نکته ی دیگر در پرتو این پرسش آن است که نگاهمان به مفهوم

"شهر" امروزینه نباشد  منظور ما دولتشهر است در معنای هلنی که در ادامه خواهم گفت.آخرین ملاحظه

ی ما در پرداخت این پرسش دیدن پیش داشتها و پی آمد های سیاسی آن است باز هم در معنای

سیاست هلنی البته.

...ادامه دارد

...چنانكه گفتيم فيلون يهودي آغازنده ي رويكردي تمثيلي و قرينه ساز به بزرگان يوناني بود و البته نه آخرين.اكنون پرسش اينجاست كه با وجود مشاهده ي تمثيل و استدلال مبتني بر آن در زواياي انديشه ي يونان چرا ما فيلون يهودي و نگاه تمثيلي شرطي او را تخطي از يونان مي دانيم؟

به نظر مي رسد اينگونه استفاده از مقايسه ،تشبيه،تمثيل و قرينه سازي در تحليل نهايي بازيافتن مجهولي در مجهول ديگر

 است يا به تعبير دقيق تر بازيافتن مجهولي در مجهول معلوم پنداشته شده ي ديگر و اين چيزي جز عادت و اعتياد به عقايد پيشيافته و پيشساخته نيست فراموش نكنيم كه ارسطوي بزرگ در بررسي فيلسوفان پيشين فلسفه را  يگانه دانش آزاد

 دانسته است «... زيرا تنها اين دانش است كه به خاطر خودش وجود دارد » (نك: متافيزيك_كتاب اول آلفاي بزرگ صفحه ي 9)

     فرق است ميان دوست داشتن دانش فارق از حقايق پيش يافته (philosofia) يا دانش ورزي و دوست داشتن عقايد

(philodoxa) يا عقيده ورزي.اين را هم اضافه كنيم كه  به نظر ما فلسفه در كتاب هاي آلفاي بزرگ و كوچك متافيزيك ارسطو 

 به خود آگاه مي شود (نك:متا فيزيك_كتاب دوم آلفاي كوچك فصل 3 صفحه ي 53 :ملاحظاتي درباره ي روش)

اكنون پرسش بزرگتري خود نمايي مي كند :شرايط جامعه اي كه اجازه ي حضور «يگانه دانش آزاد » را در خود مي دهد چيست؟

يا به تعبيري در يونان چگونه بوده است؟ به نظر ما پاسخ به پرسش فوق پنجره ايست براي ديدن تعامل يا تجاهل انديشه ي ما با يونان ...(ادامه دارد)

                       با احترام و سپاس به دوست بالنده و گرامي جناب افشين توحيدي

....ادامه دارد!

گمان نميكنم در استناد به مقاله ي « روش فرمال» آقاي آيخن باوم بتوان بر جملات آقاي پورحاجي صحّه گذاشت.در ادامه تلاش ميكنم تا با آوردن مستنداتي از متن نوشته ي آيخن باوم كه به نوعي مي توان آن را مانيفست هم دانست نشان دهم كه تأكيد بر مكانيزم و روش«ها» آنچنان كه جناب پورحاجي مي فرمايند مد نظر قرار نگرفته است.قبل از دخول به بحث لازم مي بينم نكاتي را براي  ايضاح نوشته ام -ادبيت و ادبيات - عرضه كنم.

اول آنكه اصلاً و ابداً نگفتم فرماليسم و رمانتيسيسم في نفسه همگون يا مطابقانه همبود هستند.آن دو حتماً داراي داراي تفاوتهاي هنجارگذارانه اي هستند كه نيازي به تأكيد آن نمي بينم.اينجا،و فكر هم نميكنم در نوشته ي اصلي چنين ادعاي كرده باشم،آنچه شايد موجب سوء تفاهم شده عبارت «در دامن رمانتيسيسم افتادن» است كه البته منظور برخورد اين دو گونه با مقوله ي سوّمي به اسم public  است(بود!).جدا از مساله ي ژانر و بوطيقا اصلاً شايد براي كثيري مقوله ي public  داخل پيكره ي ادبيات نباشد كه اكنون به آن نمي پردازيم و مبسوط آن را مجالي ديگر بايد.

دوم: شتابزدگي براهني و دوستان (در برخي لحظات ادبيات و نقد ادبيات فارسي) براي گرته برداري ابزار و متد و برخي مفاهيم نيم بند براي استعمال درتيوري  پيامدهاي ناجالبي داشته،با شما اكيداً موافقم كه ماحصل چندان بخردانه اي نداشته براي ما.ظاهراً داستان به همين سادگي ها نيست كه آقايان روايت مي كنند.

پيش به سوي ادبيات في نفسه!

به جملات زير در مقاله ي «روش فرمال» جناب آيخن باوم توجه بفرماييد:

* مسئله ي اساسي «فرماليست ها» روش مطالعه ي ادبي نيست،مسئله ي آنان ادبيات به منزله ي موضوع  اين مطالعات است (ص 31).

* تلاش هاي عمده ي فرماليست ها نه معطوف به مطالعه ي به اصطلاح فرم است و نه معطوف به ايجاد يك روش خاص ،بلكه مقصود از اين تلاش ها بنيان نهادن تزي است كه بر اساس آن بايد خصوصيات ويژه ي هنر ادبي را مطالعه كرد (ص47).

* در كار علمي آنچه براي من مهم به شمار مي آيد تبيين طرح واره ها نيست بلكه امكان ديدن امور واقع است.به اين منظور ما به نظريه نياز داريم،زيرا در روشنايي نظريه است كه امور واقع قابل درك مي شوند يعني حقيقتاً به امور واقع تبديل مي شوند. نظريه ها مي ميرند يا تغيير مي يابند،حال آنكه امور واقعي كه به بركت آنها كشف و تصديق شده اند مي مانند (ص61).

* جوهر كار ما مطالعه ي ويژگي هاي دروني هنر ادبي را شامل مي شود و نه استقرار يك روش تغيير ناپذير به اسم«روش فرمال» ،آنها متوجه شدند كه قضيه موضوع مطالعه است نه روش آن.(ص68)

جملات فوق بخشي از تأكيدات جناب آيخن باوم است با اين حال من فكر نمي كنم مسئاله ي مكانيزم و روش كه آقاي پورحاجي اشاره اي به آنها كرده اند را بتوان از مباحث فرماليست ها تبعيد كرد يا به فراموشي سپرد. اما اشاره به آن به شكلي عريان و امروزينه چالش برانگيز است. فراموش نكنيم كه اين مقاله در سال 1925 نوشته شده و تصوري كه از متدولوژي در خامّه ي آقايان موجود بوده شكلي نوباوه و شفيره گونه داشته و با اغماض پوزيتيويستي است؛«اين امر سرچشمه ي شور جديد پوزيتيويسم علمي شد كه به فرماليست ها ويژگي مي داد...»(ص37).

نكته ي ديگري كه زياد نيازمند توضيح است ذات انگاري است.فكر نمي كنم اشاره  من به آن- رهيافت ذات انگاري نيم بند- خيلي غير دقيق باشد ،من اين تركيب را با وسواس انتخاب كرده ام و هنوز هم بر آن مسرّم و بيشتر از آن معتقدم براي علم بودن يك مجموعه و رهيافت در دهه هاي ابتدايي قرن 20 چاره اي جز اين نبوده،علي الحساب كاري به جرح و تعديل و نقدهايي كه به ذات گرايي شد ندارم.از اينها كه بگذريم به پاره هاي زير از مقاله ي آيخن باوم نگاه كنيد:

*«... ونيز نشان دهم چگونه به علمي مستقل تبديل شده است كه موضوع آن مجموعه ي خاصي از امور واقع به نام ادبيات است»(ص33).

*«... به اين ترتيب، بوطيقا را به سير مطالعه ي علمي امور واقع بازگردانيم»(36).

*«موضوع علم ادبي بايد ويژگي هاي خاص ابژه هاي ادبي باشد كه آنها را از هر مادّه ي ديگري متمايز مي كند»(ص38). اين جمله شما را بياد تعاريف 4گانه ي ارسطو نمي اندازد؟(رسم ناقص يا خاصّه!)، يا به تعبير جناب آيخن باوم «نفي جسورانه ي ذهنيت»(ص37)،يا تأكيد مؤكّد آقايان به مواجه و تفاوت زبان شاعرانه با زبان روزمرّه(ص38) يا «پديده اي كه به شعر ويژگي مي دهد»(ص40) يا تحليل فرم همچون محتواي في نفسه و يا تحليل انضمامي فرم(ص45)يا تأكيد آيخن باوم بر« ماهيت» زبان شاعرانه(ص59).

امّا حتماً تأكيد مي كنم كه منظور از ذات گرا بودن اينجا البته نگاه ماهوي و ويژسته و عيني و واقعي است كه لازمه ي يك علم است نه چيزي متافيزيكي يا مادّي صرف !

** مقاله ي «روش فرمال» برگرفته از كتاب نظريه ادبيات،متن هايي از فرماليست هاي روس ،گردآوري تزوتان تودوروف است.

       انکار این نکته سخت خنده دار است که در اقتصاد سیاسی زیبا شناسی مدرن public فاکتوریست مهم و مبهم   شاید در تحلیل نهایی (شاید!)بتوان خیلی از نکات تاریک و زوایای مغفول را در پرتو آن رمز گشایی کرد که البته آن را به مفهومی خطرناک هم تبدیل می کند..اما در اهمیت راهبردیش  همین بس که حتی نخبه گراترین و خاص ترین سویه ها را هم به کرنش وا  می دارد آنجا که این سویه هارا به صرافت توضیح خود (اثر خود) برای انسان میانمایه ی تازه به دوران رسیده ای که مولود شهر است می اندازد (پدیده ی مانیفست نویسی) یا به زبانی دیگر استریپ تیز برای جلب و اخذ مشتری!

       زمانی این پرسش مهم بود که ملاک شعر بودن یا نبودن یک "چیز" در چیست؟اما این پرسش اینک دیگر نقشی کانونیک ندارد که همین نکته را می توان پارادوکسی گیج کننده و جالب  در نوع خود دانست  که البته قصد ررسیش را ندارم .......!

      زمانی هنر خود را در و برای حوزه های دیگر موجه می کرد (روانشناسی ..متا فیزیک... سیاست و....) و" جهتی کافی" برای بودن و مهمتر از آن برای ارائه شدن می یافت اما امروز علی رغم استقلال کاذب و ظاهریش  "جهتی کافی" برای مصرف در public ندارد.پس چرا هنوز می شعریم؟چرا شعر هست به جای آنکه نباشد؟

نیم کلاجم را بگیر آرام عوض کن دنده ام

                                 نو عروسم تازه دامادی شده راننده ام

....وصد البته چرخه ی مناسبات  اقتصادی خود را هم که یافت ...که علی الحساب موضوع من نیست....

 ...

....    

ای بابا ....با عرض شرمندگی ...باز هم مشکل دیشبی عود کرد ....روی شما گلاب...

ادامه دارد!! 

جستجوي اين مطلب چندان سخت شايد نباشد و نيست كه فرماليسم روسي در بن خويش و در ناخود آگاهيش امري بود پارادخشانه  از سويي طلايه ي دار رويكردي تحويل گرا ،  روشمند وشبه  علمي بود و همزمان به دامن رمانتيسيم منفعلانه اي در مي افتاد كه باز مانده ي واكنش تب آلود نژاد ژرمن در برابر روشنگري بود و شعار ش يا بهتر بگوييم اشعارش را در وصف و پاسداشت خرق عادت و تكينگي  ستوده شده در انجيل سرود كه البته "از در تنگ وارد شويد" يا "از راههايي مرويد كه روندگان آن بسيارند"شكل شكيل تر و متفلسفانه  آن را در وعظ_فلسفه ي كير كگور مي توان ديد و نقد ش به  publikum يا همگان. و ما حصل ايندو چيزي  بجز از دست رفتن   public در معنايي كه هنر شهري و شهر نشين و وفادار به آرمان شهر يت در دامان آن زاده شد و صد البته چرخه ي مناسبات اقتصادي خود را هم كه ....

ادامه دارد!

به ليست فوق مي توان دسته گل هاي بسيار زياد ديگري نيز افزود که ما در خواب خرگوشي خويش به آب و باد و هوا داده ايم.( چنان که افتد و داني!) اينست که وقتي فرد ايراني ساکن در زبان بيدخورده ي فارسي به انديشه مي انديشد(!) في الفور و ناخودآگاه به ياد چيزي شيک و ماماني مي افتد که در يک روز( يا شب!) بهاري دست بر قضا به خاطر خطيرش خطور مي کند، گويي در يک هماغوشي عاشقانه رمانتيک با خود جناب آقاي حقيقت از او باردار شده است و زين پس خود را حامل و حامله ي تفکر مي داند و پس از فارغ شدن از آن مشغول گربه رقصاني پسر کاکل زري يا دختر چشم عسلي( براي جلوگيري از تکدر خاطر نسوان محترمه!) خود در جوامع و محافل روشن فکري و شبه روشن فکري مي شود. بگذريم از چشم و هم چشمي ها و مدگرايي و ظاهرپسندي هاي موچود در اين ويترين ها... اينست که مام ميهن تبديل مي شود به ويتريني بزرگ و اينست واقعيت کشور گل و بلبل و سرنوشت فرهنگ خوبي، دوستي، و مهرباني و هزار کوفت و زهرمار ديگر!

نيچه راست مي گفت بايد با چکش فکر کرد! به خدا!

پيشاپيش انزجار خود را از الفاظ رکيکه و افعال رذيله ي برآمده در متن زير اعلام مي داريم!

انديشه کالايي نيست که بتوان آن را در بسته بندي هاي شيک عرضه کرد يا خريد. چاه نفت هم نيست که پس از فوران آن دچار لذّت شديد شد و آنگاه خوشبختي را کشف کرد. وانگهي گيريم که باشد(!) با چاه هاي بوده تا کنون، چه گلي به سرمان زده ايم که با اين نوعروس حسن بزنيم؟ مگر نه اين که پس از مدّتي براي « عرضه» ي آن دست به دامان دلّالان محبّت خواهيم برد تا براي نوعروس تازه به خانه ي بخت رفته مان هم لحاف و همسري دندانگير پيدا کنند. آن هم نه يکي و دو تا...

که صدها سال است اخته ايم و ادّعاي ذکوريّت داريم. « شب در جامه ي خواب در آمدي گفتي ذکرم بايد مرا خنده آمدي» - شمس-

اگر خوش شانس تر باشيم چيزکي هم به جيب ما مي رود ( بيع متقابل!) و گاه گاهي به ديدار حضرت معشوق مشرّف مي شويم جهت انجام وظايف مردانگي از نوع کمر به پايين مان! اينست که تاريخمان را که تورّق مي کنيم ( علي الخصوص از نوع انديشگي اش را) فانتزي جمعيمان را مي يابيم – حرامزادگي.

......مام ميهن، لکّاته ي زيباي اثيري!( با احترام به شامّه ي قوي و نگاه تيزبين صادق هدايت!)... بله، در زندگي زخمهائيست که... .

و اينبار بر خلاف داستان روايت شده از هانس کريستين اندرسن، پادشاه لخت و عور بود، امّا هيچ احمقي متوجّه نشد که جناب مستطاب همايوني فقط خشتک مامان دوز- همان تنکه ي تا زير زانوي خودمان را مي گوييم، تنبان هم روايت شده است – تنشان است.

ناپلئون در جنگي به يکي از افسرانش گفته بود من براي پول و سرزمينهاي جديد مي جنگم و افسر با نگاهي بهت زده جواب داده بود:ولي قربان من براي عزّت و شرف و سربلندي مي جنگم؛ و امپراتور ظفرمندانه در جواب گفت: خوب، معلوم شد هرکس در جستجوي چيزيست که ندارد.

بلي! حرامزادگي درست در جايي که اصلاٌ انتظارش را نداريم حضور مطلق دارد. جايي که غيرت و شرف و آبرو ( اين واژگان تهي از معنا براي ما!) سکّه هاي رايجي هستند و زياد به گوش اصابت مي کنند، مانند صداي جيرجيرک ها!

زنازادگي در عصر عرب جاهل پديده اي اپيدميک بود و  بواسطه ي آن اعراب جاهلي صاحب فرزندان قد و نيم قد بسياري مي شدند که خون قبيله و عشيره و خانواده در رگ هايشان جاري نبود. آن همچون بحراني بود که هستي اين طوايف و قبايل و خانواده ها را تهديد مي کرد. واکنش عرب جاهلي براي حفظ ساختار قومي و قبيله اي خود در برخورد با اين پديده در نوع خود جالب بود: تدوين شجره نامه. اين نياز باعث بوجود آمدن علم پيچيده ي سلسله ي انساب شناسي در ميان اعراب شد.( شکل دگرديسيده  و جديدتر آن را مثلاٌ در علم الرّجال اسلامي خودمان رديابي کنيد!) و عرب جاهلي پس از اين واکنش هوشمندانه سال ها و قرن ها در صحّت و سلامت بزيست! طرفه آنکه اين واکنش هوشمندانه گوياي هر چيزي مي توانست باشد الّا جاهليّت. انسان جاهل( علي الخصوص از نوع عربش که اتّفاقاٌ سوسمار و بزمجّه هم تناول کند) هرگر توانايي صدور اينچنين افعال هوشمندانه اي ندارد. پس چرا مي گوييم جاهل؟! الله اعلم... بگذريم.

غرض از اين داستانک ها هيچ نبود الّا آنکه بگوييم: واژه ها و مفاهيم مورد استفاده در زيست جهان فکري ما نارسا و کـــــدر شده اند. آنها رساننده ي چيزي نيستند که بايد! در تعبيري تمثيلي آنها حرام زاده شده اند بواسطه ي همنشيني دلبخواهي و بيش از حدشان با هر چيزي.

زبان هرجايي انديشه را نيز به هر جا مي کشاند( کرانه هاي زبان من کرانهاي جهان منند! – ويتگنشتاين). انديشه ي هرجايي ديگر انديشه نيست، نمايشي از انديشه است، انديشه واره است. چيزي که هر چيزي را به هر چيزي وصل مي کند يا از هر جايي به جاي ديگر مي پرد، در يک کلام آن را مي توان فقط تخيّــــل دانست نه انديشه. نمونه ي بارز آن را مي توان در گونه هاي(ژانــرهاي) غزل و قصيده ديد. دو فراورده ي بزرگ و غير قابل انکار ما ايرانيان، اين شاعران و عاشقان بالفطره! از فرهنگي که بيشترين برونداده اش شعر و ادبيّات و تغزّل( علي الخصوص از نوع مورد استفاده در کنار منقل و وافور...) است چه انتظاري مي توان داشت؟ ما مخالف آنها نيستيم( جون داداش!) ولي سؤال ما اين است که چرا اين همه؟ مکرر در مکرر! همه گير مثل سرطان!

تغزّل که در تعبيري لاکاني- فرويدي( با عرض معذرت) مي توان آن را گونه اي روان پريشي و ماليخوليا دانست براي ما ايرانيان و زبان فارسي که البته چون شکر هم هست مانند هزارتويي ست که فقط و فقط وقتي مي تواني از آن خارج شوي که دوباره واردش بشوي؛ و آن چه مي تواند بلشد به جز ماليخوليا؟

فرق است ميان سوگواري( رکوئيم) و ماليخوليا در نگاه فرويد( نک به مقاله ي ماتم و ماليخوليا اثر زيگموند فرويد چاپ شده در ارغنون شماره ي 21). سوگواري يا ماتم سرايي( مثلاٌ پس از مرگ يا از دست دادن عزيزي) فرايند جالبي است که داراي کارکردي بهنجارکننده است. در مرگ عزيزي سوگواري مي کنيم و پس از مدتي به شکلي موفقيت آميز فقدان را مي پذيريم و به زندگي باز مي گرديم.( روز از نو، روزي از نو!) در عبارتي فني تر مي گوييم فرد ابژه ي ميل را براي بار دوم مي کشد تا به نظم نمادين زندگي طبيعي بازگردد.( کي مي گه خشونت هميشه بده؟) اما واي به روزي که فرد ابزار و توانايي هاي لازم جهت اين کار را نداشته باشد و ناچاراً و نادانسته تا قيام قيامت به نشخوار کردن و بازتوليد لحظات، خاطرات و جلوه هاي معشوق بپردازد. به سخن ديگر فرد همچنان وفادار به ابژه ي ميل مي ماند و توان بازگشت و بازسازي نظم نمادين زندگي طبيعي را در ذهن ندارد. او همواره غريب است.

« سفر تو رفتي و من در وطن غريب شدم».................

« از دوست به يادگار دردي دارم             کان درد به صد هزار درمان ندهم»

زيباست! بسیار زیبا، امّا...

 برای او هر چیز و هر کس در ساحت ابژه ی میل معنی دار می شود؛ اصلاً هر چیز و هر کس او را به « یاد» آن می اندازد. می گوییم فرد شرطی شده است. برای او کلمات و واژگان مانند زندانی هستند تنگ و خفقان آور و او دست به شکستن دیوار آنها می برد و لحظه به لحظه زندان خویش را بزرگتر می کند. او توان گذر از هر واژه به واژه ای دیگر را دارد. او سوار بر اسب تخیل است، زبان را مانند تسبیح می چرخاند. برای او زبان بیشتر دارای وجهی استعاریک است و او استاد بازی و پیچاندن استعاره ها.( نک به مقاله ی پیچش استعاره ها اثر ژولیا کریستوا). فراموش نکنیم که اندیشه قرار است در همین زبان اتّفاق بیافتد، اندیشیدن سخت است چون اندیشیدن بواسطه ی سکونت و حضور در همین کلمات و واژگان است که رخ می دهد. اندیشیدن در زندان اندیشیدن است یا بهتر است بگوییم اندیشیدن در زندان زبان اندیشیدن است.

زمانی بطلمیوس در جواب اسکندر نوجوان که از سختی و مشقت آموختن هندسه به تنگ آمده بود گفته بود در هندسه راه شاهانه وجود ندارد؛ و ما اضافه می کنیم اندیشیدن راه شاهانه و آسان نمی شناسد......

 از پژواک و بازتاب تآملات بهنگام و نابهنگام  و لفافه بازی پیچ در پیچ و ...پیچ کننده که البت جای سپاس و تشکر و دستبوسی و الخ دارد که بگذریم آنچه نگران کننده برجاست  همانا مشاهده ی گم شدن چیزی زیر خرده پاشهای چس ناله و غم باد یست که هر آینه از هر زلزالی ذلیل کنده تر است ودور از سانتی مانتال باشی که رصدش کنی نه تنها گزارشی از موقعیت حتمن ناخرسند کننده ی ما  نیست چه بسا از هر مخدره ای آرامش بخش تر هم باشد.

دوستان!اولین پیشنهاد من شما را همانا بیرون کردن هر گونه پروگرام یا فکر  برای برون رفت از موقعیت سرطان زده ی ماست " تاکید موءکد داریم"هر گونه!.....برای یک بار هم شده این نصیحت جانانه را بشنویم که "بی خیال شو داداش!" آره بابام......

چیزی که در تکمیل فرمایشات خودمان و در طول آن عرض می کنیم اینست که:ما خیلی استاتیکی موقعیت تراژیک را ننگریسته ایم...اخوان محترم!موقعیت تراژیک فقط غم بار و غم افزا نیست که ما دست به باز تولید آن بزنیم و علی القاعده(با پوزش از نسوان محترمه علی الخصوص ...)وظیفه ی تاریخی نوع خود را محدود کنیم به چرت و خواب مبسوط و مشعوف کننده پس از آن(جماعت خواب! جماعت چرت!)

تراژدی و طوبیقای آ ن زاینده است .این صورت زاینده حتمن رو به بیرون از خودش دارد .سوال اینجاست:

با موقف تراژیک خود چه گونه می آغوشیم؟...جواب:فقط چسناله!

 * مانند ِسفر اولیس از تروا به خانه و یافتن پنه‌لوپه